Η Κοσμική Χιονάτη – Ένα αρχαίο παραμύθι, ένα κρυμμένο νόημα

Πολλοί συγγραφείς έχουν προσπαθήσει, μέσα από υποθέσεις και έρευνα, να φτάσουν στις απαρχές, να υπολογίσουν την παλαιότητα και να βρουν το νόημα των πιο γνωστών παραμυθιών – παραμυθιών με μεγάλη χρονική, πολιτισμική και γεωγραφική απόκλιση που όμως μοιάζουν να συγκλίνουν ύποπτα προς μια κοινή αρχή. Αυτές οι φανταστικές ιστορίες, απ’ όπου κι αν προέρχονται στο χώρο ή στο χρόνο, πάντα περιλαμβάνουν μαγεία, περίεργες αρχαϊκές καταστάσεις, ζώα που μιλάνε, βασιλιάδες, αφέντες, υπηρέτες, άτακτα παιδιά, μάγισσες, ήρωες και αντι-ήρωες.

Το παραμύθι της Χιονάτης καταγράφηκε για πρώτη φορά μέσα από το επίπονο και πολυετές έργο των αδερφών Grimm κατά τα μέσα του 19^ου αιώνα, και όπως όλες οι ιστορίες τους, έτσι κι αυτή γράφτηκε ως παραβολή, έχοντας έτσι αποκτήσει διάφορα στρώματα κρυμμένων νοημάτων. Παραδόξως, η Χιονάτη ήταν από τα πιο αιρετικά παραμύθια που συνάντησαν ποτέ στο δρόμο τους οι αδερφοί Grimm.

Χιονάτη: Ένα ουράνιο Αιγυπτιακό δράμα

Η ιστορία αυτή δεν περιέχει μόνο προφανή κοσμικά και αστρολογικά στοιχεία, αλλά όπως η Ραπουνζέλ, η Σταχτοπούτα και η Ωραία Κοιμωμένη, περιέχει επίσης και μυθικά θεϊκά στοιχεία. Έτσι, η θεμελιακή αρχή της Χιονάτης είναι ουσιαστικά ουράνια, γιατί οι θεοί ήταν ουράνια όντα και το δράμα των ζωών τους ερμηνευόταν με ανθρώπινους όρους. Κι έτσι, οι ζωές των θεών παραλληλίζονταν με αυτές των ιερών, βασιλικών οικογενειών, οι οποίες συχνά προσπαθούσαν να μιμηθούν τους πνευματικούς τους μέντορες και να ρουφήξουν λίγη από τη μεγαλειότητα και τη δύναμή τους. Εξ ου και το παλιό ρητό: «Όπως πάνω, έτσι και κάτω».

Ο μύθος της Χιονάτης ξεκινάει με μια κακιά βασίλισσα, που ζηλεύει την ακτινοβόλα ομορφιά της νεαρής θετής κόρης της και διατάζει έναν κυνηγό να την πάει σε ένα βαθύ, σκοτεινό δάσος και να την σκοτώσει. Είναι πολύ σημαντικό να αναφέρουμε εδώ ότι στην πρώτη έκδοση του παραμυθιού δεν ήταν η μητριά αλλά η μητέρα της Χιονάτης που ήθελε το θάνατό της. Αυτή η αρχική μορφή ταιριάζει πολύ καλύτερα στην κοσμική εκδοχή της ιστορίας, όπως θα δούμε παρακάτω. Όμως, δεν ήταν καθόλου κατάλληλη για την εποχή, καθώς καμία μητέρα δεν θα ήθελε να διαβάσει αυτό στην κόρη της όταν ερχόταν η ώρα για ύπνο. Έτσι, αυτή η «μικρή» παραλλαγή εφαρμόστηκε σε όλα τα γνωστά μας παραμύθια, δίνοντας στον κόσμο την πασίγνωστη πια Κακιά Μητριά.

Ας εξετάσουμε λίγο την ιστορία με κοσμικούς όρους: υπήρχαν τρεις βασίλισσες στους ουρανούς που θα μπορούσαν να παίξουν το ρόλο της συγκεκριμένης κακιάς βασίλισσας: η Αφροδίτη, η Σελήνη και η Γαλαξιακή θεότητα, και σε αυτή την περίπτωση, η επικρατέστερη ίσως θα ήταν η Γαλαξιακή θεότητα. Ας δούμε όμως γιατί.

Σε βιβλιογραφία που εξετάζει τις αρχές αυτού του παραμυθιού, συναντάμε την Αιγυπτιακή θεότητα Nut, η οποία ταυτίζεται αστρολογικά με το Γαλαξία – το αχνό, γυαλιστερό περίγραμμα του γαλαξία μας.

Μπορούμε να δούμε στην παραπάνω εικόνα πώς η Nut απλώνει σε τοξοειδή σχηματισμό το σώμα της κατά μήκος του νυχτερινού ουρανού. Αν συγκρίνουμε αυτή την κίνηση με το πώς βλέπουμε το Γαλαξία από τη δική μας οπτική εδώ στη Γη, θα δούμε πως έρχεται και αγκαλιάζει με τον ίδιο τρόπο τον έναστρο ουρανό. Και αν παρατηρήσουμε τις άκρες του Γαλαξία, θα ανακαλύψουμε πως χωρίζονται στα δύο η καθεμιά, σα να ήταν χέρια και πόδια. Με αυτές τις παρατηρήσεις, είναι αρκετά προφανές ότι η θεά Nut ήταν η γραφική αναπαράσταση του Γαλαξιακού ποταμιού. Αυτό εξηγεί και το μύθο που μας λέει ότι η Nut κατάπιε και ξαναγέννησε τον Ήλιο, περιγράφει δηλαδή την ετήσια κίνηση του ήλιου με φόντο το γαλαξία. Ακόμα, στον Ελληνική μυθολογία, η Αφροδίτη λέγεται ότι γεννήθηκε από τον αφρό της θάλασσας, άλλη μια αλληγορία για τα αφρισμένα, ασημένια νήματα του γαλαξία μας.

Όμως η μεγάλη θεά-βασίλισσα Nut, ο Γαλαξίας, φαίνεται μόνο σαν μια αμυδρή, αραχνοϋφαντη δαντέλα πάνω στο σκοτεινό ουρανό, και φοβήθηκε πολύ μην τυχόν και κάποια άλλη θεά είναι πιο λαμπερή από κείνη. Έτσι, η ζηλιάρα Nut κοίταξε μέσα στον καθρέφτη της και ρώτησε ποια ήταν η ομορφότερη θεά στους ουρανούς.  Κι επειδή το σώμα της είναι απλωμένο στον ουρανό και κοιτάζει προς τη γη, ο μέγας καθρέφτης της Nut είναι η Μεσόγειος θάλασσα, μια κλειστή λιμνοθάλασσα που αντικατοπτρίζει ολόκληρο τον ουρανό και ό,τι είναι πάνω του. Όπως πάνω, έτσι και κάτω.

Όμως, η απάντηση που πήρε από το Μεσόγειο Καθρέφτη της δεν ήταν ιδιαίτερα καθησυχαστική, γιατί τα γαλήνια νερά είδαν ότι υπήρχε μία πολύ πιο λαμπερή και ακτινοβόλα θεά-Χιονάτη εκεί ψηλά: η Σελήνη, στη γέμισή της. Η φρίκη που ένιωσε η Nut ήταν σχεδόν χειροπιαστή καθώς επισκιάστηκε και υποβιβάστηκε από την ίδια της την κόρη. Αρκεί να κοιτάξει κάποιος αυτή την αστραφτερή, κατάλευκη σφαίρα να γλιστράει το είδωλό της στα ήρεμα νερά και θα δει ότι το διάφανο, χλωμό φάντασμα της Nut δε θα μπορούσε ποτέ να συναγωνιστεί με τη νεότητα και την ομορφιά της Σελήνης. Αν και η Χιονάτη-Σελήνη ήταν κόρη της Nut, η ζήλια της γριάς βασίλισσας υπερίσχυσε κι έτσι ζήτησε από τον Κυνηγό των Ουρανών να πάρει τη Σελήνη, να την πάει στο Μεγάλο Δάσος και να την ξεφορτωθεί μια και καλή.

Στην αρχαία Αιγυπτιακή συνείδηση, ο κόσμος ήταν μια μεγάλη θάλασσα, πάνω στην οποία ταξίδευε το ηλιακό πλοίο ή η Κιβωτός του Ra-Ήλιου κάθε μέρα. Έτσι, οι μεγάλοι ωκεανοί της γης καθρέφτιζαν τις ατέλειωτες θάλασσες των ουρανών. Και τα ουράνια σώματα ταξίδευαν πάνω σ’ αυτές τις θάλασσες σε βάρκες ή πλοία. Όπως πάνω, έτσι και κάτω. Παρόλα αυτά, στο Βαβυλωνιακό έπος του Gilgamesh, ο κόσμος λέγεται πως ήταν ένα μεγάλο δάσος και κάθε αχτίδα από το φως των αστεριών ήταν κι ένα δέντρο σ’ αυτό το ουράνιο δάσος.

Και ο μεγάλος κυνηγός αυτού του δάσους ήταν ο ίδιος ο Gilgamesh, που ήταν μια παραλλαγή του Ωρίωνα, οπλισμένος με τσεκούρι, τόξο και ένα σπαθί να κρέμεται απ’ τη ζώνη του. Οι αρχαίοι Έλληνες είχαν δημιουργήσει μια παρόμοια εικονογραφία, συνδυάζοντας όμως τον Ωρίωνα με τον ημίθεο Ηρακλή, οπλισμένο με το διάσημο ρόπαλο, την ασπίδα που έφερε το τομάρι του λιονταριού της Νεμέας, αλλά κι ένα σπαθί περασμένο στη ζώνη του.

Και ήταν ο Ωρίωνας-Gilgamesh-Ηρακλής που διατήρησε την ισορροπία στους κόσμους. Έτσι, κατά το έπος, ο Gilgamesh (Ωρίων) επέβλεψε τη μετάβαση από την Εποχή του Ταύρου στην Εποχή του Κριού, σκοτώνοντας τον Ταύρο του Ουρανού (το ζωδιακό αστερισμό). Στην ελληνική μυθολογία ο Ηρακλής πραγματοποίησε τους δώδεκα άθλους, που αντιστοιχούν στους δώδεκα ζωδιακούς αστερισμούς. Και στη ρωμαϊκή μυθολογία ο Ωρίων ονομάστηκε Μίθρας και επίσης έσφαξε τον κοσμικό ταύρο ώστε ο Κριός να πάρει τη θέση του ως ο κυρίαρχος αστερισμός.

Οι Ζωδιακοί Επτά Σύντροφοι

Όμως, ο Ωρίων-Ηρακλής, ο μέγας κυνηγός, λυπήθηκε την πανέμορφη Σελήνη-Χιονάτη και αντί να την σκοτώσει, της επέτρεψε να πάει να ζήσει σε ένα μικρό σπίτι στην καρδιά του δάσους, που άνηκε σε επτά νάνους. Και πάλι οι κοσμικές αρχές που εφαρμόζονται στην ιστορία μας είναι προφανείς. Οι επτά μικροί σύντροφοι της Χιονάτης-Σελήνης είναι οι επτά πλανήτες που ακολουθούν σε μεγάλη τροχιά το φεγγάρι, καθώς φαίνεται να ακολουθούν την κυκλική της κίνηση. Έτσι, οι επτά νάνοι είναι οι επτά γνωστοί πλανήτες εκείνης της εποχής.

Και αν το μεγάλο δάσος είναι το ουράνιο στερέωμα, τότε αυτό το σπίτι στο δάσος πρέπει να είναι ένας από τους δώδεκα οίκους του ζωδιακού κύκλου. Και αν οι επτά νάνοι-πλανήτες βρίσκονταν όλοι σε έναν ζωδιακό οίκο, αυτό δηλώνει μια σπάνια σύζευξη της Σελήνης και όλων των πλανητών, σε ένα πολύ μικρό τεταρτημόριο του ορατού ουρανού.

Η κακιά βασίλισσα Nut κοίταξε μέσα στο Μεσόγειο Καθρέφτη της και είδε πως η Χιονάτη ήταν ακόμα ζωντανή, και πως ο Κυνηγός την είχε εξαπατήσει. Έτσι, η Nut μεταμφιέστηκε σαν γυρολόγος και αφού βρήκε τη Χιονάτη, της πούλησε ένα πολύ όμορφο κορσέ, που όμως τον έσφιξε τόσο πολύ πάνω στο σώμα της που εκείνη χλώμιασε και έχασε τις αισθήσεις της. Και αυτό ακριβώς είναι που συμβαίνει κι εκεί πάνω στον αχανή, νυχτερινό ουρανό. Όταν η Σελήνη πλησιάζει σε σύζευξη με την Αφροδίτη (και τους άλλους έξι πλανήτες σε αυτή την περίπτωση), από την ίδια τη φύση της πλανητικής τροχιάς της, είναι στη χάση της και η “μέση” της γίνεται όλο και πιο στενή κάθε μέρα που περνάει. Σαν κάποιος να της έχει φορέσει έναν πολύ σφιχτό κορσέ.. μέχρι που αυτό που μένει είναι ένα λεπτό, χλωμό κομμάτι του πρότερου εαυτού της.

Όταν οι επτά νάνοι γύρισαν από τις δουλειές τους και είδαν τη Χιονάτη τόσο λεπτή και αναίσθητη, πίστεψαν πως είναι νεκρή. Και μετά από μερικές μέρες, πράγματι πέθανε αλλάζοντας από τη γνώριμη, απαστράπτουσα ομορφιά της σε ένα μαύρο, άψυχο κέλυφος. Η θεά-πριγκήπισσα Χιονάτη ήταν νεκρή και οι νάνοι έπεσαν σε βαθιά θλίψη, γιατί τη λάτρευαν και την ακολουθούσαν όπου κι αν πήγαινε, στα μακρινά μονοπάτια του ουρανού.  Όμως η κακιά Nut ήταν περιχαρής που η Σελήνη-Χιονάτη ήταν τώρα ένα άψυχο κουφάρι, γιατί επιτέλους ήταν και πάλι εκείνη η πιο φωτεινή θεά στους ουρανούς. Και η Μεσόγειος της το επιβεβαίωσε αυτό, αφού όπου κι αν κοιτούσε μέσα στον υγρό καθρέφτη της δεν μπορούσε να δει παρά μόνο το δικό της είδωλο.

Ο Θάνατος της Σελήνης

Παρόλη τη σκοτεινιά που τώρα πια δέσποζε στον ουρανό, η βοήθεια δεν ήταν μακριά. Η Σελήνη-Χιονάτη (στη φάση της νέας σελήνης) ήταν σκοτεινή και άψυχη, σα να είχε τοποθετηθεί σε ένα κρυστάλλινο φέρετρο, χαμένη πια για πάντα από τον κόσμο. Όμως, όταν ο όμορφος πρίγκηπας Ήλιος κοίταξε από μακριά τη σκοτεινή, χλωμή Χιονάτη, σκέφτηκε πως ήταν η πιο όμορφη θεά στους ουρανούς. Κι έτσι ο Ήλιος την πλησίασε και τη φίλησε τρυφερά. Και έμοιαζαν να έχουν το ίδιο μέγεθος και σχημάτισαν στο ουράνιο στερέωμα ένα κοσμικό δαχτυλίδι με το οποίο επισημοποίησαν την αγάπη τους και την ιερή τους ένωση. Δύο ουράνια σώματα έγιναν ένα σε μια υπέρτατη αγκαλιά. Όπως πάνω, έτσι και κάτω.

Μετά τον κοσμικό γάμο, η ζωή επέστρεψε σιγά σιγά στη Χιονάτη-Σελήνη. Ο κορσές της χαλάρωσε, η ομορφιά της άρχισε και πάλι να ακτινοβολεί, καθώς έπαιρνε πάλι τη θέση της στο νυχτερινό ουρανό ως η πιο όμορφη και φωτεινή πριγκίπισσα-θεά, αφήνοντας τη Nut, στο φασματικό της τρεμόπαιγμα, να καίγεται από οργή και ανήμπορη ζήλια.

Ποιο είναι όμως τελικά το μήνυμα του παραμυθιού? Τι είναι αυτό που φέρνει μαζί του ταξιδεύοντας μέσα από αιώνες, διασχίζοντας το νυχτερινό ουρανό και περπατώντας από την Αρχαία Αίγυπτο και τη Βαβυλώνα ως το σημερινό δυτικό μας κόσμο? Σίγουρα φέρνει ένα άρωμα, μια οσφραντική μνήμη από κάτι πολύ παλιό. Ίσως φέρνει κι ένα χάδι στη φαντασία ή απαλά χρώματα από θεϊκές κορδέλες. Αλλά αυτό που ίσως αξίζει πιο πολύ να κρατήσουμε, να ακούσουμε και να φυλάξουμε, είναι διάχυτο και φανερά κρυμμένο στις παραπάνω λέξεις, αντηχεί με μια κοσμική μουσικότητα που δε χωράει στο διανοητικό μας κόσμο, αλλά μάλλον δονείται μέσα μας ώστε δε μπορούμε να το επεξεργαστούμε αλλά μόνο να το νιώσουμε. Είναι μια απλή αλήθεια, τόσο μεγάλη και τόσο βαθιά, που μένει κρυμμένη από τη συνειδητή μας γνώση, που μπορεί ο καθένας να την πάρει και να την υφάνει στα δικά του μέτρα, κι όμως αυτό που μας λέει είναι εξίσου απλό – όλα είναι όπως πρέπει να είναι:

Όπως πάνω, έτσι και κάτω…